logoGrupoCorreoComandanta Ramona (1959-2006) - 24.1.2006
ECOS DA BERENGUELA - GaliciaHoxe.com

Xosé Lois García

O día 6 do corrente mes finou a comandanta Ramona (María Díaz Santís) en San Andrés Sakamch’en de los Pobres (Chiapas). Nesa terra sucada por conquistadores, evanxelizadores, guerreiros, criminosos, xente de ben, viaxeiros folgados e descubridores de pasados destruídos.

Todos eles cronicaron esa terra vermella e húmida que sustenta a sufrida estirpe maia. Mais as testemuñas escritas por Bartolomé de las Casas e por Bernal Díaz del Castillo fan estarrecer a calquera espírito sensíbel.

A comandanta Ramona, dirixente do EZLN (Ejército Zapatista de Liberación Nacional), era unha muller pequena e feble, de coraxe e talento organizativo que lle honra toda a súa proxección e traxectoria nos longos anos de activismo dentro do Exército zapatista. Era pobre e analfabeta como a gran maioría dos desherdados de Chiapas. Pertencía á etnia tzotzil e como outra muller calquera da súa aldea era fiadeira e bordadora que daba sentido á súa vida para permanecer nesas manifestacións milenarias do universo maia que se manifestan neses lucidos e decorados vestidos que tanto personalizan a cultura e a identidade de Chiapas.

Con eses elegantes e coloridos vestidos a xente sinxela acompañou a comandanta Ramona, sen cerimonial e só con rezos na lingua tzotzil, a permanente morada que agora descansa nela. Non foi preciso arengar consignas nin a presenza dun crego. Non tiña cabida outro cerimonial de distinción que desharmonizase coa vida humilde da guerrilleira zapatista. Todos sabían, no seu enterro, que a súa morte era o primeiro combate que perdía despois de doce anos de loita persistente contra o cancro de riles. A comandanta Ramona loitou contra a pobreza: señora da enfermidade que a devorou. Combater contra unha parte dos seus órganos foi para ela a guerra mais adversa que o combate diario contra tantos inimigos que persistiron devorala. Mais ela resistiu e foi capaz de levar dúas loitas en paralelo, a que roía os seus órganos e a da supervivencia da súa comunidade.

A morte da comandanta Ramona incita a tantas persoas, dentro e fóra de Chiapas, a que a crónica continúe o seu roteiro épico e descritivo sobre os pobres solemnizados por dirixentes que apostan pola liberdade e o socialismo. A crónica actual recollerá a ardorosa coraxe dunha persoa do pobo de Chiapas e de múltiples leccións que impresionan a todo o mundo. Nesta dirección apuntou o subcomandante Marcos: "En este caso, es muy triste el hablar, pero lo que les puedo decir es que el mundo perdió una de esas mujeres que hacen falta; México perdió una de esas luchadoras que hacen falta y a nosotros nos arrancaron un pedazo de Corazón".

Mais o que ficará na crónica perpetua das grandes realizacións da comandanta Ramona será a famosa Ley Revolucionaria de las Mujeres que ela aplicou e difundiu por cada unha das comunidades do estado de Chiapas. A comandanta Ramona e a comandanta Esther foron as que mais loitaron contra o analfabetismo e a discriminación feminina. Elas as dúas infundiron por medio do Comité Clandestino Revolucionario Indigena (CCRI) do EZLN, unha loita que ten como finalidade integrar as mulleres, acosadas pola miseria e polo machismo máis vetusto e tradicional, nun espazo libre e protexido por elas mesmas.

Aquel rostro escondido baixo un pasamontañas do cal saía unha voz delicada era a dunha muller con moitas frontes de combate. A revolución non só a fan as metralletas, hai tamén outras estratexias onde as armas non son precisamente as de fogo. A comandanta Ramona comezou por tecer fío e convertelo en máxicos atavíos comunitarios; soubo tecer soños utópicos que agora se concretan en realidades obxectivas.

Polo tanto, detrás daquel pasamontañas estaba a enorme dimensión dunha muller indíxena cunha estrela vermella, o sinal de identidade revolucionario en defensa da súa comunidade en permanente rebeldía contra un poder que aínda esgrime as súas gadoupas neocolonialistas.

martes, 24 enero 2006

camilo gomez torres
De rebeldías, Soños e irmandades

coloquio homenaxe xose lois garcia
Libro Coloquio-Homenaxe

polas diversas xeografias da lusofonia 210x315
Polas diversas xeografías da Lusofonía

pinturas renacentistas 210x315
As pinturas renacentistas de Santa María de Pesqueiras