logo opinionEmerxencias dos Gaite galegos - 03.05.2011

XOSÉ LOIS GARCÍA
Non é fácil descubrir e recompor unha saga familiar como a dos Gaite galegos, os antergos da escritora Carmen Martín Gaite. No oficio da indagación e de codificar andainas e diversos parámetros en que se moveu esta familia, asentada en San Lourenzo de Piñor, no concello ourensán de Barbadás, o filólogo David González Couso non decepciona o lector ao ofrecerlle esa exhaustiva revelación rigorosa e intelectual de varios membros desta familia, no libro titulado: O fío da escrita (Toxosoutos, 2010), cun cUrto e acertado prólogo desoutro filólogo, Claudio Rodríguez Fer. E xa eses fíos, non fiaños, agrandan a descuberta cando González Couso nos adentra nun relevante perfil humano e intelectual dos Gaite, para desembocar en Carmen Martín Gaite. Comezando polo prócer desta saga con presenza en Ourense, Joaquín Gaite Núñez, natural da Coruña onde naceu en 1820 e finou en Ourense en 1880. Catedrático de Xeografía no Instituto de Segunda Enseñanza. Un persoeiro moi activo nos medios xornalísticos da cidade das Burgas e fundador do xornal El Orensano.

Joaquín Gaite Núñez foi un pedagogo moi valorado nos círculos de ensino e un persoeiro moi puntual e activo no xornalismo local. Un home moi vinculado ao ideario krausista, no que resalta o papel do libre ensino no que respecta ás correntes racionalistas. O gran valor desta descuberta é que David González Couso espreme todos os resortes dunha investigación moi seria e contrastada.

Continuando arreo do fío condutor que nos tende este mozo filólogo, a súa descuberta sorprende nese rigor de estilo que propicia levarnos alén dunha noticia novidosa que, por circunstancias varias, ten para o lector un destaque cando se decata que non se trata dunha biografía dos Gaite, mesmo dun estudo moi personalizado en varios activos do que impón o propio pesquisador.

Un fillo de Joaquín, Francisco Javier Gaite Lloves, nado en Ourense en 1861, abo de Carmen, sorprende a súa figura senlleira por ter ese portento intelectual na Escola de Artes e Oficios de Ourense, recoñecido pedagogo así como o seu irmán Antonio, profesor de ciencias e fundador do Ateneo de Ourense. González Couso, en seus catro capítulos mais que introdutorios, pormenorizados, de O fío da escritura, confirma as prioridades de entrar noutra fase de comprensión vital e necesaria como son os textos facsimilares, que representan a outra parte científica dos Gaite, que se abren cun opúsculo de Joaquín Gaite, titulado: Método contra el Cólera-Morbo Epidémico, publicado en Cuenca en 1854. De Antonio Gaite Núñez, irmán do anterior, temos unha interesante aportación sobre as explotacións dos montes comunais, titulada: Consideraciones en defensa de los montes públicos de Galicia. Publicado en 1885, con diversas reflexións: "Remedios hay para mejorar los montes, aún sin necesidad de apelar á otra legislación que la vigente, ni imponer á los pueblos grandes sacrificios o privaciones."

De Francisco Javier Gaite Lloves, encontramos o título: Elementos de Geografía Astronomía y Física, publicado en Ourense en 1894. Ademais da achega científica con que configura cada un dos apartados, está a parte didáctica e toda aquela metodoloxía da Institución de Libre Enseñanza, potenciada por Krause e Francisco Giner de los Ríos, que tivo en Galiza a este Gaite, promotor de ideas e inventivas.

Aínda suxeitos a ese fío que nos tende David González Couso chegamos a Carmen Martín Gaite, que aínda que naceu fóra de San Lou- renzo de Piñor, visitou e conviviu co microcosmos nativo de seus predecesores e levou non poucas sensacións da paisaxe ourensán ás súas novelas. Todo ese fascinio da autora por Galiza, está portentosamente emancipado nos innumerábeis estudos de revelación de González Couso..

camilo gomez torres
De rebeldías, Soños e irmandades

coloquio homenaxe xose lois garcia
Libro Coloquio-Homenaxe

polas diversas xeografias da lusofonia 210x315
Polas diversas xeografías da Lusofonía